F Ve Q Klavye Karşilaştirmasi

[GozyaSi]

Tarihçe

F klavye düzeni 1943 yılından başlayarak yapılan çalışmaların sonucunda ve 20 Ekim 1955 tarihinde Türkçe yazmada çok daha kolaylık sağlamak için oluşturdu. (1)
Hürriyet gazetisinden Hüseyin Gönüllü'nün F klavyenin babası İhsan Yener'le yaptığı söyleşiyi aynen aktarıyorum. (2)
H.G.: -F klavye nasıl ortaya çıktı?
İ.Y.: -"1946'dan itibaren Türk dilinin özelliklerine uygun, standart bir klavye geliştirilmesi için resmi makamlara yazılar yazdım… 'Bilimsel bir klavye yapın, sizin yaptığınızı kabul edelim' dediler. Yabancı uzmanların da bulunduğu bir komisyon kuruldu. Türkçe'de kullanılmakta olan tüm kelimelerin istatistiğini TDK'nın kılavuzundan yararlanarak çıkardık. 29934 kelime içinde hangi harften kaçar adet bulunduğunu tespit ettikten sonra, parmakların fiziksel güçleri ve hareket özelliklerini de esas alarak harfleri yerleştirdik. Ellerin kullanım yüzdesini de hesaba katarak yaptığımız klavyede sol el yaklaşık yüzde 49, sağ el de yüzde 51 oranında kullanılacak şekilde harfler yerleştirilmiştir. türkçe'nin fonetik özelliğine uygunluk açısından sesli harfleri sol elde topladık… Gümrük kanunlarına 'bundan sonraki ithalat standart Türk klavyesine uygun olacak' diye bir madde kondu."
H.G: —Direnen olmadı mı? Maliyeti nasıl karşıladık?
İ.Y.: T-ürkiye'de o zaman 40 bin kadar yazı makinesi vardı. Biz, 40 bin yazı makinesini bırakalım dedik. Biz, geleceği kurtaralım dedik, tıpkı Atatürk'ün yaptığı gibi.

F Klavyenin Üstünlükleri

Türkçeye en uygun klavye olan F klavye (pek çoğunun dediği gibi Ef klâvye değil, harflerin Türkçe okunuş biçimine göre Fe klavye) uzun çalışmalardan sonra daktilolarda en kolay, en hızlı ve hatasız yazmak amacıyla üretilmişti.
Türkçe’de çok sık kullanılan seslerin karşılığı olan harflerin “F klavye”de kolay ulaşılabilecek yerlere yerleştirildiğini, Türkçe’deki harflerin kullanılma oranları, ünlü-ünsüz ses ilişkileri, hece ve söz yapısı, parmakların kuvvet, yetenek ve işleklikleri göz önünde bulundurularak üretilen ‘F klavye’ bu özellikleri bakımından Türkçe’ye uyduruk ‘Q klavye’den çok uygundur.
Türkçe sözlerde çok sık kullanılan seslerin karşılığı olan harfler bu klavyede en kolay ulaşılabilecek yerlere serpiştirilmişti. Yaklaşık 30.000 Türkçe sözün ölçü alındığı bir değerlendirmede a harfi 26.323, e harfi 16.308, k harfi 13–542, i harfi 13.384, m harfi 11.263, l harfi 10.496, t harfi 9–669, r harfi 8.698 kez geçmekteydi. (Bunlar Türkçede en çok kullanılan harflerdir). Bu oran göz önünde bulundurularak söz konusu harfler, F klavyede en uygun yerlere yerleştirilmişti.
Q klavyede ise en çok kullanılan harfler tabir caizse klavyenin en ücra köşelerine dağıtılmış durumdadır. Buna karşılık, Türkçede 30.000 sözde sadece 125 defa geçen ve en az kullanılan harf olan j harfi, Q klavyede en uygun yere konulmuştur. F klavyede bu harfin yerinde Türkçede en fazla kullanılan ünsüz olan k harfi bulunmaktadır. (3)
F klavye nasıl yararlar sağladı? Sorusuna İhsan Yener' şöyle cevap vermiştir:
"1955'ten itibaren uluslararası daktilografi ve steno yarışmaları başlamıştı. Hemen biz de başvurduk ve 1956'da dâhil olduk. Öğrencilerim bu şampiyonalarda 28 defa dünya birincisi oldular. Bu birinciliklerin 14'ünde dünya rekoru kırıldı. Hatta fransızlar itiraz etmişlerdi ilkinde, 'Türkler yarışma için özel olarak tertip edilmiş bir klavye kullanıyorlar' diye. 6 saat süren tartışmalardan sonra, fransızlar'a 'siz de yapın o halde özel bir klavye' dediler." (4)
2003 Dünya Bilgisayar ve Stenografi Şampiyonası’na “F klavye” ile katılan Türk yarışmacıları takım halinde dünya 2’ncisi olmuşlardır. (5)
Türkçede genel olarak sessiz harfler ve sesli harfler sözcük / tümce içinde hemen hemen eşit sayıda bulunduğu için, klavye bu harfleri her iki ele de eşit miktarda dağıtır. Bu iş bölümü sayesinde yorulmak nedir bilmeden saatlerce tıkır tıkır yazı yazılabilir. (6)
Her iki elimizin en çok çalışan 6 parmağı ile yazmış olduğumuz tuşlara denk gelen harfleri yüzde 45 oranında kullanmak varken, neden bizim için daha zor ve yavaş yazmayı sağlayan İngilizlerin Q klavyesini kullanalım? "Q klayveye alıştım, F klavyede zorlanıyorum" diyorsanız, denemesi bir kaç dolara! (Klavye fiyatı) Yabancı bir klavyeye ne kadar sürede alışmışsanız, kendi konuşma dilimize göre dizilmiş olan klavyeye onun yarısı kadar sürede alışabilirsiniz. (7)

[GozyaSi]

Q KLAVYE

Q klavyenin tarihçesi

Dünyada Q klavye olarak bildiğimiz tuş dizilimi aslında daktilonun icat edildiği ilk günden beri değişmedi. Neden tuşların bu şekilde dizildiği konusunda da çeşitli rivayetler olmasına rağmen şimdilik en yaygın kabul gören hikâye şu: Yazı makinesinin mucidi olan Christopher Latham Sholes, 1867'de cihazın patentini alarak ilk çalışan örnekleri ortaya koyduğunda cihazın tasarımından kaynaklanan mekanik bir sorunla karşılaşır. İcat ettiği yazı makinesinin harfleri kâğıda basmak üzere kullandığı mekanik harf kolları, kapalı bir kutunun içinde yer almaktadır ve iki kol birden kâğıda doğru havalandığında içerde sıkışmaya neden olmaktadır. Sholes bu problemin çözümü için, kullanıcının yazım hızını yavaşlatmak üzere harflerin yerlerini alabildiğine karıştırarak en çok kullanılan harfleri elin en zor ulaşabileceği yerlere yerleştirmeyi uygun görür ve Q klavye adını verdiğimiz harf dizilimi ortaya çıkar.
Yani Q klavye 1873'te mühendisliğe aykırılık abidesi olarak tasarımlanmıştı. Daktiloların hızlı yazma nedeniyle sık sık bozulmasına çare olarak geliştirilmişti. Daktilo kullananları olabildiğince ağır yazmaya zorlamak için olmadık hilelere başvurulmuş, en çok kullanılan harfler klavyenin her sırasına dağıtılmış, (sağ elini kullanan insanları zayıf ellerini kullanmak zorunda bırakacak şekilde) harfler solda toplanmış.
Daha sonra bilgisayarlar çıkıp tuşların hızlı yazma nedeniyle bozulma sorunu ortadan kalktığında bile Q klavye yaygınlaştığından bu standart korunmuştur. (
Türkçede genel olarak sessiz harfler ve sesli harfler sözcük / tümce içinde hemen hemen eşit sayıda bulunduğu için, F klavye bu harfleri her iki ele de eşit miktarda dağıtır. Bu iş bölümü sayesinde yorulmak nedir bilmeden saatlerce tıkır tıkır yazı yazılabilir.
Q klavye yavaş yazmak için tasarlandığından bu avantajların hiçbirine sahip değildir. Bu yüzden el, Türkçe karakterlerde hem F klavye hızına yetişemez, hem de herhangi bir ele fazla yüklenme olduğu için çabuk yorulur.
Serce ve yüzük parmakları elimizin en "afonksiyonel" parmakları olmasına karşın Türkçede en fazla kullanılan harflerden biri olan " a " q klavye´ de sol serce parmağına denk gelir. Yine q klavye için; Türkçe´de en az kullanılan harflerden biri olan " j " elin en aktif parmağı olan sağ işaret parmağına denk gelmektedir.
Bunun gibi bin bir dezavantaj sayılabilir. Türkçede birçok sözcük q klavye için en pasif parmaklara dağılır. Bu yüzden q klavyede 10 parmak Türkçe karakter girmek deveye hendek atlatmaya benzer." (9)
Q klavye ingilizce için de uygun değildir.
Q klavyenin daha iyi alternatifleri olabileceğini düşünenler de olmamış değil. Örneğin Washington State Üniversitesinden Prof. Dr. August Dvorak, 1932 yılında İngilizce'de çok kullanılan harflerin klavyenin en kolay ulaşılabilir yeri olan orta sırasına toplandığı bir klavye dizilimi önerir. Dvorak'ın araştırmalarına göre, sekreterlerin parmakları gündelik yazı işleri sırasında Q alırklavyede 16 mil yol alirken Dvorak klavyesinde sadece 1 mil yol almaktadır. Ancak daktilo ustalarının, Q klavyeye olan mevcut alışkanlıkları, üreticilerin itirazı ve piyasanın Q klavye tarafından çoktan istila edilmiş olması ve 40 milyon daktilonun değiştirilme maliyeti ortaya çıkınca Dvorak'ın klavyesi yayılamaz ve kaybolup gider. (10)
Yazar Emre Aköz şöyle diyor. “-Gençler bana mail atıyor: "16 yaşındayım, 6 yaşından beri Q kullanıyorum, çok da hızlı yazıyorum." Yanlış. Farkında değiller. Kesin veri var elimizde: F klavyeyi 10 parmak yazan bir Türk'le, Q klavyeyi 10 parmak yazan Amerikalılara aynı İngilizce metin veriliyor. Amerikalılar dakikada 32–35 kelime; Türk 72 kelime yazıyor!” (11)
F VE Q KLAVYELERE YÖNELİK ELEŞTİRİLER
— Q Klavye Evrenseldir.
Bu fikire yazar Yurtsan Atakan şu güzel cevabı veriyor:
Hıncal Uluç'un ''Q'' savunusunda kullandığı temel argümanlardan biri de aynı yanılgıya dayanıyor. Dünya ''Q'' klavye kullanıyor, diyor Sevgili Hıncal Uluç, o yüzden yurtdışına gittiğinizde deli danalar gibi ''F'' klavye arayıp bulamayacağınız, hâlbuki eğer ''Q'' klavye kullanıyor olsaydınız sürü sebil klavyeyi emrinize amade bulacağınız için ''F''yi atın, baştan ''Q'' kullanın.
Aynı mantıkla iyisi mi biz Türkçe’yi toptan başımızdan atalım. Öyle değil mi ya, yurtdışına çıktığımızda derdimizi anlatacak Türkçe bilen biri arayıp bulamayacağımıza -eğer İngilizce bilseydik sürü sebil kişiyle iletişim kurabileceğimize- göre Türkçe’yi atalım, resmi dil olarak baştan İngilizce’yi kabul edelim. (12)
Benim bu konuda eklemek istediğim bir husus şudur: F klavye kullananlar genellikle bakmadan yazabilirler. Bu durumda sadece windowsta klavyeyi f yapmak yeterli olur.
—F Klavye Kullanmak Bizi Küresel Dünyadan Uzaklaştırır
Bu gibi bazı gerekçeler ise çok gülünçtür. Japonlar, Çinliler, Kiril alfabesi kullananlar bugün sırf kendi alfabelerini kullandıkları içi dünyadan kopmakta mıdırlar? (13)
—F Klavye Özgüven, Q Klavye Teslimiyet Sembolüdür.
HP Türkiye Genel Müdürü Şahin Tulga, SAP Teknoloji Günleri 2003'te Amerika'da aldığı eğitim sürecinden bahsederek düşünme eyleminin daima anadilde yapıldığını, bunun yaratıcılık ve özgüveni tetikleyeceğini, Türkçe için özel olarak geliştirilmiş F klavyenin de bu ana çıkış noktası nedeniyle özellikle kullanılması gerektiğini savunmuştur. (14)
—Bilgisayar Kullanımındaki Verimsizliğin En Büyük Etkeni İhsan Yener’e Göre Q Klavye
"Türk dilinin özelliklerine göre on parmakla-bakmadan klâvye kullanma yöntemi için çok verimli bir Standart Türk Klâvyesi 1955 yılından beri resmen varolduğu halde, İngiliz dili için 130 yıl önce (on parmak yönteminin bilinmediği çağlarda) belirlenen (ve Türkçe'deki binlerce sözcüğün yazılmasına olanak vermeyen) American Standard Code for Information Interchange (ASCII) klâvyeyi Dünya standardı zanneden ve buna eklenen, Türkçe'ye has 7 harfin, en kullanışsız yerlere bilinçsizce yerleştirilmesiyle oluşturulmuş klâvyeyi de Q Türkçe standardı olarak kabullenen kullanıcıların bu hususta bilinçsiz oluşları, bilgisayar kullanımındaki verimsizliğin en büyük etkeni olmaktadır." (15)

[GozyaSi]

SONUÇ

Bu yazıyı ülkemiz bilgisayar kullanıcılarının zaman ve kaynak israfını önlemek amacıyla hazırladım. Verdiğim linklerde çok daha detaylı bilgiler bulabilirsiniz
Bilimsel araştırmaların sonuçlarından anlaşıldığı gibi Q klavye ingilizcede dâhil hiçbir dil için faydalı değildir. Bir klavyenin işlevselliği kullanıcının dilinde en çok kullanılar harfleri parmakların en rahat ulaşabildikleri yere yerleştirilmiş olmasına bağlıdır. Her dile göre ayrı klavye tasarlanması daha doğaldır. Türkçe için en uygun klavye Fe klavyedir.
Q klavye ile hızlı yazdığını iddia edenler F ile daha hızlı ve daha az yorularak yazacaklardır. Eğer denemek isterlerse 2-3 hafta 10 parmak f klavye programı ile günde 15 dakika çalışsınlar.
Üretici firmalar, talep edildiğinde dil ayrıcalıklarını gözönüne alarak, istenen her türde klâvye ile donanım ve yazılımlar üretip satmaktadırlar; yeter ki ithalâtçı, yerli üretici ve kullanıcı, klâvye konusunda bilinçli olsun satıcı tarafından dayatılan Q klavye karşı çıksın ve kendi dilinin klâvyesini istesin. (16)
F klavye uyduruk Q Türkçe klavyesinden, Dvorak klavyesi de Q klavyeden kat kat hızlı ve zahmetsiz yazmaya yugundurlar. Bırakın türkçeyi, isterseniz ABDli olun F klavye ile daha hızlı ve kolay ingilizce yazabilirsiniz. Bu durumun bilimsel olarak açıklaması yukarıda anlatılmıştır.
1990 ların ortalarına değin de herkes F klavyeye alışmıştı. Macintoshlar da F klavye ile gelirdi. Ama PC piyasası F klavyenin önemini kavrayamadı. Yüzlerce dolarlık bilgisayarları satanlar F klavyeyinin önemini düşünmediler. Bugün bilgisayar kullanıcılarının büyük çoğunluğu Amerikanın bile bırakmak isteyipte bırakamadığı Q Klavye kullanıcısı. Vakit geç olmadan F klavyenin yaygınlaştırılmasın sağlamalıyız. Zararın neresinden dönülse kârdır. Kaybedilen zaman asla telafi edilemez.

Kaynaklar.
0 http://www.turkdilidergisi.com/96/ievren.htm
1 http://dosya.hurriyetim.com.tr/harf...lavyebabasi.asp
2 http://turkoloji.cu.edu.tr/DIL%20SORUNLARI/01.php
3 http://dosya.hurriyetim.com.tr/harf...lavyebabasi.asp
4 http://www.gelisimplatformu.org/uye...asp?akt_id=1493
5 http://www.turkdilidergisi.com/96/ievren.htm
6 http://www.yenisafak.com.tr/arsiv/2...05/bilisim.html
7 http://dosya.hurriyetim.com.tr/harflerimiz/dhizlan2.asp
8 http://www.turkdilidergisi.com/96/ievren.htm
9 http://www.biltek.tubitak.gov.tr/me...19&soru_id=1304
10 http://dosya.hurriyetim.com.tr/harf...zbolukbasi2.asp
11 http://www.medyatava.net/fklavyeyaz...=yurtsan+atakan
12 http://www.yenisafak.com.tr/arsiv/2...27/bilisim.html
13 http://www.yenisafak.com.tr/arsiv/2...04/bilisim.html
14 http://www.kongar.org/medyanotu/251...e_Firtinasi.php
15 http://www.medyatava.net/fklavyeyaz...=yurtsan+atakan
16 http://www.turkdilidergisi.com/96/ievren.htm

Türkçe F Klavye

[Dinç]

Ben hem Türkçe hem de İngilizce (on parmak) yazı yazan biri olarak Q klavyenin ingilizceye uygun olmadığına kesinlikle katılmıyorum. Örneğin İngilizce'de en çok kullanılan yardımcı fiilleri ele alalım. "is" sağ elinizin küçük parmağıyla sol elinizin yüzük parmağını kullanırsınız. "are" sadece sol elinizi kullanırsınız. "was" ve özellikle "were" tamamı sol elinizin en kolay ulaşabileceği yerlerdeki tuşlardadır.

Türkçe bir klavyenin olması ne kadar gerekli? Olursa çok güzel olurdu ancak; olmazsa kaybedilen bir şey yok. Sonuçta klavye bir dil demek değildir. Klavyeniz nasıl olursa olsun siz kendi dilinizi yazın bu yeterli. (Türkçe yazdığını söyleyen bir sürü insan Türkçe yazamıyor olmalarını da klavyeye bağlayamaz herhalde.)

Benim klavyem F klavyeydi ama o zamanlar çok iyi bir karar alıp Q klavye kullanmaya başladım. Bu bana büyük bir yarar sağladı. Düşünsenize kullandığınız klavyede eğer yazacağınız harfi arıyorsanız bir tek şansınız kalır, o da klavyenin üzerindeki harflerden bağımsız yazı yazmanız demektir. Ben de öyle yaptım. Bir arkadaşımdan 10 parmak diye bir program almıştım. Küçük bir programdı. İçinde 150 civarında ders vardı ve ben 8. derste yeter bu kadar dedim. İşte o gün bugündür klavyeye hiç bakmadım. Bu işin en güzel yanı ışık olsun ya da olmasın hiç sorun olmadan yazabiliyor olmanız. Hatta gözleriniz kapalı bile olsa sorun değil.

Bir de bir anımı anlatayım da neşeniz yerine gelsin. Bir gün bir büyüğüm bize geldi. Bilgisayarda bir şeyler yazdıracaktı bana. Ben klavyeyi bilgisayar masasının altından çıkarmamıştım (hani var ya klavye tablası işte o masanın içindeki yerinde duruyordu). Abim birden bana "ya kardeş çıkar şu ellerini çok zoruma gidiyor" demişti.

Bu arada Gözyaşı ayrıca teşekkür ederim.

[GozyaSi]

Rica ederim Dinc ben tsk ederim... 

[gtanis]

F Klavye konusunda yaptığım çalışma ile katkıda bulunmak istiyorum. Önce böyle bir çalışmaya neden/nasıl başladım. Öyküsünü anlatayım.
Bu çalışma okula alınacak bilgisayarların klavyesinin ne olması gerektiği tartışması ile başladı.
Bilgisayarcıların arasında bu konuda yalnızdım. Hatta okul müdürümüz de Q Klavye yi savunmuştu.
Ben de o zaman klavyenizi savunun Q Klavyenin, F Klavye den üstün olduğunu kanıtlayın kabul edeyim mesajı verdim.
F Klavyeyi, Q Klavyeye üstün kılan yönlerini kanıtlayacağımı bunun için rapor hazırlayacağımı bildirdim.
Okul Müdürümüz Sayın Işık Şifa Üstüner de bilgisayarla ilgili olduğu için konuya yabancı değildi.
Hazırladığım raporu sundum. Karşı taraftan bir şey gelmedi. Ama yine de kabul ettiremedim.
Raporun sağlamlığını goren Okul Müdürümüz Işık Şifa Üstüner bu konuda birlikte araştırma yapmamızı onerdi.
Kabul ettim ve daha geniş bir araştırma yaptık.
Yeniden bir tarama yapmak için arkadaşımız Ramazan Elişen bize bir program yazdı. Bu program aracılığı ile 2.5 milyon karakter taradık.
http://www.finanstr.net/eklentiler/fklavye.rar
adresindeki dosyada F Klavye konusunda yaptığımız araştırma sonuçları var.
Bu sonuçları İstanbul'da Bilişim 96 da bildiri olarak sunduk.
Çalışma sonuçlarını bu konuyu iyi bilen ve F Klavye nin yaratılarından Sayın Ihsan Yener'e de gönderdim.
Sağolsun kendisi Bilişim 96 da sunumuma geldi ve desteğini esirgemedi.
Indireceğiniz dosyada bu calışmanın sonucunu göreceksiniz. Yalnız Power Point dosyasında o zaman güzel olsun diye değişik fontlar kullanmıştım. Doğal olarak bu fontları bilgisayarda bulamadiği için klavye çizimlerinde hafif kaymalar söz konusu. Bunu anlayışla karşılayacağınızı umuyorum.
Dosyayı
http://www.finanstr.net/eklentiler/fklavye.rar
adresinden indirebilirsiniz.

[Dinç]

Hocam inceleyeceğim raporlarınızı. Sadece tanıtım iletinizi okumama rağmen üslubunuzdan etkilendiğimi itiraf etmek zorundayım.

[Yunus Emre]

Okulumuza ilk bilgisayar geldiğinde f klavyeydi. yarım saat bir harfi aradım bulamayınca örneğin f yi bulan varmı diye bağırdım.  Ne diyeyim alışkanlık q kullanıyoz ...

[tdsharun]

1996 senesinden beri F Klavye kullanıyorum. Bu 11 yıllık F klavye kullacılığından sonra şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki, Q klavye ile yazan birinin yazdığını tek elimle yazarım...  (Not: Şaka değildir...)

Sayın Gozyasi bu konuyu açtığınız için teşekkür ederim.

Sayın gtanis, size de çok ama çok teşekkür ederim. F klavye konusundaki hassasiyetiniz ve hassasiyetinize bağlı olarak yapmış olduğunuz çalışmalardan dolayı ne kadar teşekkür etsem azdır. Belirtmiş olduğunuz kaynaktan faydalandım. Ben de sizin gibi elimden geldiğince F klavyeyi desteklemeye çalışan, kendimce idealist bir Tıbbi Sekreterim.

Belirtilen kaynakların tamamından alıntılar yaparak ve kaynak belirterek tüm içeriğe kendimce bazı eklemeler yaparak sitemde yayınladım.

Bu lanet olasıca Q Klavye belasını biz çektik, bari çocuklarımız çekmesin. Q klavye mağdurları da umarım yol yakınken dönerler. Eee, zararın neresinden dönülse kârdır...

Konu hakkındaki hassasiyetinizden dolayı hepinize teşekkür eder, saygılar sunarım...

[burajan]

Ülkemizde en çok kullanılan klavye türü Q klavyedir. Bunun F kullanımına döndürmek kesinlikle doğru değildir. Çünkü evinde bilgisayarı olmayan bazı gençlerimiz ödev araştırmalarına veya chat sohbet için gittiklerinde karşılarında Q klavyeyi buluyorlar. Ve çoğu kişide Q klavyeyi kullanıyorlar. Dolayısıyla F klavyeye geçmek şuan için yanlıştır. Birden geçilmez.
F klavyenin kullanımını arttırmak istiyorsak bunu biz değil ancak kuruluş, şirket vb... yapmalıdırlar. Onlar bu şekilde F klavyeyi desteklerse işte o zaman bizde F klavyeye geçmiş oluruz.